English Français

Munten - Penningen - Medailles

1574 Dordrecht
1576 Dordrecht
1577 Dordrecht
1582 Inhuldiging van de hertog van Anjou te Antwerpen
1586 Elisabeth I
1591 Inname van Zutphen, Deventer, Hulst en Nijmegen
1592 Dordrecht
1596 Veldtocht van Aartshertog Albrecht
1596 Drievoudige alliantie
1598 Dordrecht
1598 Drievoudige Alliantie
1599 Expeditie admiraal Van der Does
1599 Vredespogingen kardinaal Andries
1599 Spaanse militaire mislukkingen
1600 Slag bij Nieuwpoort
1602 Overwinningen te Land en te Water
1602 Belegering van Tienen en de verovering van Grave
1602 De verwoesting van Luxemburg
1602 Aansporing tot bewapening van Zeeland
1604 De inname van Sluis en capitulatie van Oostende
1605 Dordrecht
1608 Onderhandelingen te Dordrecht
1619 Synode van Dordrecht
1619 Synode van Dordrecht (2)
1619 Synode van Dordrecht (Satire zilvermedaille)
1632 Gustav II Adolph
1632 Gustav II Adolph (genadepenning)
1632 Purimdaalder Slag van Breitenfeld
1635 Polen
1637 Inname van Breda
1641 Veldmaarschalk Johann Baner
1644 Christiaan IV
1646 Huwelijk Frederik Willem
1654 Opvoeding van Prins Willem III
1655 Opening stadhuis Amsterdam
1680 - Zilvermunt Nürnberg
1697 Vrede van Rijswijk
ca 1700 doopdaalder
Huwelijkspenning 17de / 18de eeuw
Penning 10 geboden
1741 Eeuwfeest Hervormde Gemeente
1757 Inwijding te Utrecht
1757 50-jarig huwelijk
1761 Nieuwjaarspenning slechte tijden
1765 Nieuwjaarspenning
1780 Hulpverdrag met de Nederlanden
1906 Silverton Railroad


Herkomst: Nederlanden - 1574

Deze munt werd gemunt in Dordrecht in het jaar 1574 onder Filips II,
koning van Spanje, Napels, Sicilië en Portugal (als Filips I) en Heer der Nederlanden.
Filips II was de zoon van Karel V.

met de vriendelijke toestemming van
Munten- en Postzegel Organisatie - MPO
www.mpo.nl

Afbeelding:

in het midden van de cirkel staat Gods naam

Tekst:

".DNS . FECIT . HOC . ET .
FV . MI . IN . OC . H. 1574"

Afbeelding:

een driehoekssteen met de punt naar boven. Onderaan is het wapen van Holland te vinden.

Tekst:

"LAPIS.REIECTVS.CAPVT.ANGVLI "

- top -


Herkomst: Nederlanden - 1576

Rekenpenning van Dordrecht: de 'Pacificatie van Gent'

met de vriendelijke toestemming van
Munten- en Postzegel Organisatie - MPO
www.mpo.nl

Afbeelding:

De geknielde Gideon met opgeheven handen onder een stralende wolk waarin Gods naam geschreven staat. Voor hem ligt het gulden vlies.

Afbeelding:

Een ruiter ter paard in volle wapenrusting.

 

- top -


Herkomst: Nederlanden - 1577

Rekenpenning van Dordrecht: 'Gevaren van het eeuwige verbond'

met de vriendelijke toestemming van
Munten- en Postzegel Organisatie - MPO
www.mpo.nl

Afbeelding:

de profeet Elias (Elia)
(onder de Goddelijke naam die in een wolk geplaatst is)

Afbeelding:

Daniël met 7 leeuwen
(ook hier bovenaan het Hebreeuwse tetragram)

 

- top -


Herkomst: Nederlanden - 1582

Inhuldiging van de hertog van Anjou te Antwerpen

met de vriendelijke toestemming van
Munten- en Postzegel Organisatie - MPO
www.mpo.nl

Afbeelding:

Een man die uit de hemel komt (Anjou) helpt een gekroonde man (Nederland), die mismoedig op de
grond zit, overeind. Gods naam bovenaan.

Tekst:

RENASCERE BELGIA
"wordt herboren Belgia"

Afbeelding:

Een wapenuitrusting op een zuil; links de “Voorzichtigheid” met standaard en slang, rechts de “Gelijkmatigheid” met pijl en pen.

Tekst:

TEMPERANDO ET PROVIDENDO
"door te matigen en door vooruit te zien."
De hertog kwam pas in 1582 te Vlissingen aan. Hij werd gehuldigd te Antwerpen, waar hij de stad binnenreed op een wit Napels paard en met een prachtig gevolg van Franse, Engelse en Nederlandse edelen. Hij werd begroet en verwelkomd als de verlosser van het onderdrukte Nederland.

- top -


Herkomst: - 1586

Deze penning werd geslagen als publiciteit voor de goede relaties tussen Engeland en
de Verenigde Provinciën, alsook om aan te tonen dat Engeland hulp verleende
aan de Verenigde Provinciën tegen Spanje.

Afbeelding:

Elisabeth I, gekroond, zittend op haar troon, links van haar graaf Leicester (voorvechter van het protestantisme), een bijbel opengeslagen, waarop twee zwaarden worden afgebeeld, (zie tekst keerzijde). Elisabeth I reikt een zwaard uit (verleent haar militaire medewerking) aan de twee stadhouders van de Verenigde Provinciën.

Tekst:

E.R. EST. ALTRIX. ESVRIENTIVM. EVM
( Koningin Elisabeth is de voedster van degenen die hunkeren naar God)
1586

Afbeelding:

Een zwaard, de punt ervan reikt in een wolk, bevattende de Naam van God in het hebreeuws.

Tekst:

"SERMO. DEI. QVO : ENSE. ANCIPI : ACVTIOR"
(het woord van God is scherper dan enig tweesnijdend zwaard)
De Verenigde Provinciën worden eraan herinnerd,
dat hoe waardevol het zwaard van Elisabeth I ook is, hun grootste steun God is.

- top -

Herkomst: Nederlanden - 1591

Overwinning van Maurits.
Inname van Zutphen, Deventer, Hulst en Nijmegen.

met de vriendelijke toestemming van
Munthandel Verschoor
www.verschoor.com

Afbeelding:

De Nederlandse gekroonde leeuw: in zijn rechterhand houdt hij een ontbloot zwaard, in zijn linkerhand een zevenvoudige pijlenbundel.

Tekst:

Het omschrift komt uit het bijbelboek Lukas : FECIT.MAGNA.QVI.POTENS.EST
Hij, die machtig is, heeft grote dingen gedaan.

Tekst:

hier staat een zevenregelige tekst

ZVTPHANiae.
DAVENtriae.HVLSTi.
NOVIOMagique.LIBertate RESTituta CASTELlis.PLVRimis.CAPtis.
HOSTibusque.EX.BATavia.FVGatis SENatus.FOEDeratarum.PROVinciarum.
Fieri.Fecit.

De vrijheid van Zutphen, Deventer, Hulst en Nijmegen hersteld, diverse schansen veroverd, de vijanden uit de Betuwe verjaagd zijnde, heeft de raad der Verenigde Gewesten deze (penning) doen munten.

Na de verrassing van Breda veroverde Maurits Zutphen, Deventer en Delfzijl. Dan volgden bij Nijmegen enige schermutselingen tegen de teruggekeerde Parma, die echter weldra weer naar Frankrijk moest. Vervolgens vielen Hulst en Nijmegen in Maurits' handen.

In een wolk (voorzijde van de munt) staat het Hebreeuwse tetragrammaton.

- top -

Herkomst: Nederlanden - 1592

Rekenpenning Dordrecht
‘Inname van Steenwijk, Ootmarsum en Coevorden door Maurits’

met de vriendelijke toestemming van
Munten- en Postzegel Organisatie - MPO
www.mpo.nl

Afbeelding:

de drie veroverde steden: daar boven een arm die een scepter vasthoudt en uit een wolk komt waarin het Hebreeuwse woord Jehovah

Tekst:

ZELVS. DOMINI. EXERCITVVM. FECIT. HOC

"de IJver van de Heer der Heerscharen heeft dit gedaan"

Tekst:

STENOVICO.
OTMARSIA.
COVORDIA.
CAPTIS. HOSTE
REPVLSO. SENatus.
FOEDeratarum. PROvincitarum. Fieri. Fecit in ex. CI ) .I ) . XCII.

"Steenwijk, Ootmarsum en Coevorden overwonnen en de vijand afgeslagen zijnde, heeft de raad der Verenigde Gewesten deze ( penning ) laten munten. 1592"

- top -

Herkomst: Nederlanden - 1596

de veldtocht van Aartshertog Albrecht tegen Holland en Zeeland.

met de vriendelijke toestemming van
Munthandel Verschoor
www.verschoor.com

Afbeelding:

Het staatse leger op de Zeeuwse oever
beschermd door een schild dat vanuit de hemel wordt vastgehouden, wordt vanuit Vlaanderen aangevallen door de aartshertog.

Tekst:

VSQVEDVM PROTEGI DEVS FRUSTRA OPPVGNAT

Afbeelding:

De Nederlandse maagd in een tuin met samen gehouden handen biddend gericht naar de hemel.
Ernaast het gekroonde Hollandse schildwapen. Rechts: een toren met een Hollander met getrokken zwaard.
Links: een schildwacht.
De tuin is omheind.

Tekst:

VIGILATE ET ORATE DEO CONFIDENTES Waakt en bidt God vast vertrouwend.
(Matheüs 26:41)

Ook hier is de Goddelijke naam terug te vinden. Hij staat als het Hebreeuwse tetragrammaton, schijnend in een wolk (keerzijde).

- top -

Herkomst: Nederlanden - 1596

De alliantie van Engeland, Frankrijk en de Verenigde Provincies tegen Spanje

met de vriendelijke toestemming van
Munten- en Postzegel Organisatie - MPO
www.mpo.nl

Afbeelding:

Geloof en standvastigheid geven elkaar een hand. Boven schijnt Gods naam.

Afbeelding:

Een hand met een steen doodt een zeug.
Betreffende de illustratie op de keerzijde bericht Enéide de Virgile dat onder de Romeinen en andere volken een alliantie werd bekrachtigd door het offeren van een zeug.

- top -


Herkomst: Nederlanden - 1598

Deze munt werd gemunt te Dordrecht.

Afbeelding:

drie naakte mannen, vertegenwoordigend de Spanjaarden, Duitsers en de Katholieken die met hun wapens (2 slaand met stokken, één stekend met speer) de naam van Jehovah geschreven in de wolken aanvallen."

Tekst:

"COELVM STOLIDVS QVI TERRITAT ARMIS"
"Onwijs( dwaas) is degene die de Hemel uitdaagt met zijn wapens."

 

 


Tekst:

"ARMIS RVAT COELESTIBVS - 1598"
"die ondergaan door de hemelse wapens"
Uitleg van deze munt: de drie reuzen (machten) zijn geveld, neergeslagen door de uitstraling van God.
De hemelse wapens zijn vuur, vlammen en bliksems.


Herkomst: Nederlanden - 1598

Rekenpenning Middelburg: "drievoudige alliantie Frankrijk, Engeland en Verenigde Provinciën.

met de vriendelijke toestemming van
Munten- en Postzegel Organisatie - MPO
www.mpo.nl

Afbeelding:

De drie wapens met oranjetakken doorvlochten. Onderaan klein wapenschild Zeeland.

Tekst:

DEO DUCE COMITE CONCORDIA
"God is mijn Gids, eendracht mijn begeleider"

Afbeelding:

Drie gewapende armen vormen een driehoek en
omsluiten Gods naam; de stralende godsnaam bevindt zich in een laurierkrans, omgeven door drie
gepanserde armen met zwaard.

(Opmerking: hoewel hier niet het tetragram wordt weergegeven, staat in de officiële beschrijving van deze munt dat hier "Jehovah" staat)

Tekst:

MUTUA DEFENSIO TUTISS
"Gezamelijke verdediging is het veiligst"

- top -


Herkomst: Nederlanden - 1599

Rekenpenning Dordrecht ‘Expeditie admiraal Van der Does bij de Canarische eilanden’

met de vriendelijke toestemming van
Munten- en Postzegel Organisatie - MPO
www.mpo.nl

Afbeelding:

Het schip Argo, verwijzend naar de boot van de Argonauten. Driemaster met volle wind. Op het hoofdzeil de stralende naam JHWH.

Tekst:

EN ALTERA QUAE VEHAT ARGO
"Aanschouw een andere Argo om hen te voeren"

Afbeelding:

Plan van het Maasgebied. De Bommeler- en Tielerwaard met andere omliggende waarden met in het midden twee scheipalen in de gedaante van mensen.

Ook hier staat de stralende naam van God.

- top -


Herkomst: Nederlanden - 1599

Rekenpenning Dordrecht ‘Vruchteloze vredespogingen van kardinaal Andries’

met de vriendelijke toestemming van
Munten- en Postzegel Organisatie - MPO
www.mpo.nl

Afbeelding:

De kardinaal zittend op troon houdt besprekingen.

Afbeelding:

De stralende Goddelijke naam omgeven door een wolkenring. Het Spaans leger marcheert langs de weg gewezen door een hand uit de wolken.

Andreas van Oostenrijk (1558-1600) was de oudste zoon van aartshertog Ferdinand IIl. Hij was gouverneur van Tirol, bisschop van Konstanz (1589) en Bressanone of Brixen (1591). Op 12 september 1598 werd hij benoemd als plaatsvervangend gouverneur-generaal in de koninklijke Nederlanden. Bij de komst van Albert en Isabella legde hij op 31 augustus 1599 zijn functie neer.

De tekst van deze munt (vrij vertaald) is:

FRVSTRA CONATVR INPIUS INVITO NVMINE M.D.XCIX
"Tevergeefs trachten zij zonder eerbied God te verleiden - 1599"

 


Herkomst: Nederlanden - 1599

Rekenpenning Middelburg ‘Spaanse militaire mislukkingen’.
Prins Maurits van Nassau weerstaat Mendoza aan de Bommelerwaard.

met de vriendelijke toestemming van
Munten- en Postzegel Organisatie - MPO
www.mpo.nl

Afbeelding:

Mozes met Aaron en Hur staan op een bergtop met het leger der Israelieten op de voorgrond in gevecht met Amalek.

Boven hen staat de stralende Godsnaam.

Tekst:

VICTORIA A DEO PRECIBUS
"God om de overwinning bidden"

Afbeelding:

Gekroond Zeeuws wapen.

Tekst:

TRIBVTVM TRIBVTVM

 

- top -


Herkomst: Nederlanden - 1600

Slag bij Nieuwpoort

met de vriendelijke toestemming van
Schulman b.v. numismatists
www.schulman.nl

Afbeelding:

Prins Maurits geharnast te paard vertrapt Spaanse soldaten. Op de achtergrond zijn de legers in gevecht op het strand. In het veld is 1600 geschreven.

Bovenaan in het beeld staat de Goddelijke Naam.

Afbeelding:

Op de keerzijde de belegering van het fort St. Andries te Bommelswaard.

Deze officiële penning werd geslagen op last van de Staten-Generaal.

- top -


Herkomst: Nederlanden - 1602

Overwinningen te Land en te Water

met de vriendelijke toestemming van
Mevius Numisbooks International B.V.
www.mevius.nl

Afbeelding:

Gezicht op het land tussen Maas en Waal met
de vestingsteden Grave, Ravestein en Cuyk.

De Goddelijke Naam staat hier stralend in een wolk.

Afbeelding:

Gezicht op de zeeslag bij Grevelingen en
het ruitergevecht bij Tongeren.

En ook hier op de keerzijde van deze munt staat de Goddelijke Naam

- top -

Herkomst: Nederlanden - 1602

Dit is een penning ter herdenking van de zowel de belegering
van Tienen (1602) als de verovering van Grave (1602) door Graaf Maurits, zoon van Willem,
prins van Oranje, en aanvoerder van het Statenleger van Holland.

Afbeelding:

Het Spaanse leger van Mendoza houdt zich
verscholen bij Tienen achter verschansingen,
ondanks dat het Staatse leger onder
Maurits zeer dicht genaderd is.

Tekst:

QVI · DEVS · AD · THENAS ·
IATITANTEM · TERRVIT · HOSTEM
Vertaling: "Dezelfde God die de
verschuilende vijand bij Tienen verbaasde"

Binnenin staat de Goddelijke Naam.

Afbeelding:

Prins Maurits en het Staatse leger tegen de Spanjaarden, verschanst achter een walgravensysteem te Grave.

Tekst:

HIC . DEVS . AVRAICIS . EREPTAM . REDDIDIT . URBAM
Binnenin staat: GRAVE
Vrij vertaald staat de tekst in verband met 'het ontnemen en teruggeven van de stad Grave door God'.

- top -


Herkomst: Nederlanden - 1602

Rekenpenning Dordrecht ‘De Verwoesting van Luxemburg’

met de vriendelijke toestemming van
Munten- en Postzegel Organisatie - MPO
www.mpo.nl

Afbeelding:

JHWH in een stralende cirkel binnen wolken

Tekst:

NOMEN DOMINI BENEDICTUM
"Gezegend zij de naam des Heren"

Afbeelding:

9-regelige tekst

In november 1602 trokken de door Lodewijk van Nassau geleidde troepen van de Verenigde Provinciën door Luxemburg teneinde de bevolking te dwingen tot het betalen van een oorlogsbijdrage. Van de meerderheid der bevolking werden de dorpen geplunderd en in brand gestoken. De troepen van aartshertog Albrecht, die niet betaald werden, plunderden eveneens in plaats van weerstand te bieden.

 

- top -


Herkomst: Nederlanden - 1602

Rekenpenning Middelburg ‘Aansporing tot bewapening van Zeeland’

met de vriendelijke toestemming van
Munten- en Postzegel Organisatie - MPO
www.mpo.nl

Afbeelding:

het paleis wordt beschermd
door een gewapende arm uit de wolken waarin Gods naam staat.

Tekst:

FORTIS ARMATUS CUSTODITATRIUM "Wanneer een sterke, goed bewapende man zijn eigen hof bewaakt, is zijn bezit in veiligheid (in vrede)"
deze tekst komt uit Lukas 11:21

Afbeelding:

Gekroond Zeeuws wapen binnen 7 stadswapens

Tekst:

LUCTOR ET EMERGO
"Ik worstel en kom boven"
De oudste afbeelding van het Zeeuwse wapen is te vinden als randversiering voor een manuscript uit 1450 dat in opdracht van Filips de Goede, hertog van Bourgondië (en graaf van Zeeland) is gemaakt. De spreuk 'Luctor et emergo' stamt uit 1586 en komt voor op een dan geslagen penning met het wapen van Zeeland. Het opstandige gewest Zeeland uitte hiermee zijn vreugde over het Verdrag van Nonesuch, waarbij koningin Elisabeth I van Engeland beloofde de Opstand tegen Philips II te steunen. Volledig luidt de tekst: 'Autore Deo, favente regina, luctor et emergo'.

 


Herkomst: Nederlanden - 1604

De inname van Sluis door Prins Maurits en de capitulatie van Oostende

met de vriendelijke toestemming van
Munthandel Verschoor
www.verschoor.com

Afbeelding:

'De kust van Vlaanderen met de belegerde Staatse vesting Oostende.'

Tekst:

* PLVS * QVAM * PERDIDIMVS * .CIC . IC . CIIII
God heeft ons op voorhand meer gegeven dan we verloren hebben.

Afbeelding:

Gezicht op Sluis met onderaan het wapen van Utrecht.

Tekst:

* IEHOVAH * PRIVS * DEDERAT * ORDIN-TRAIEC

Aan het behoud van Oostende was de Staten-Generaal en van Oldenbarnevelt veel gelegen. De expeditie van 1600 die uitliep op de slag bij Nieuwpoort was er ondermeer op gericht geweest Oostende te ontzetten, maar slaagde daar niet in. Hoewel Oostende door de ligging direct aan zee jarenlang behouden kon blijven, werd de stad voortdurend van de landzijde bedreigd door de Spanjaarden. Maurits vond de verdediging van het geisoleerd gelegen Oostende riskant en koos daarom in 1604 voor het beleg van Sluis in plaats van Oostende.

Op deze munt staat Gods naam voluit geschreven in het Latijn.

- top -


Herkomst: Nederlanden - 1605

Rekenpenning Dordrecht

met de vriendelijke toestemming van
Munten- en Postzegel Organisatie - MPO
www.mpo.nl

Afbeelding:

Het tetragram in een doornenkrans met stralen.

Afbeelding:

een slang

Betekenis: een aanslag tegen het parlement werd één dag voor de
geplande aanslag ontdekt en verijdeld

- top -

 


Herkomst: Nederlanden - 1608

Deze penning, geslagen in Dordrecht, herdenkt de start van de onderhandelingen in Dordrecht. Na verloop van tijd hadden de Staten-Generaal moeite, om de sterke positie te handhaven. Nadat Maurits achter de IJssel was teruggeslagen (1602), waren de fondsen aan de Spaanse kant echter opgebruikt. Vanuit deze positie moest Philips vredes-onderhandelingen accepteren. In 1609 ging uiteindelijk het Twaalfjarig Bestand in, een periode van 12 jaar van wapenstilstand waarin niet (of nauwelijks) door de opstandelingen en de Spanjaarden werd gevochten. In 1621 werden de vijandelijkheden hervat.

Afbeelding:

een biddende man staat onder een stralende wolk, tussen een arm met een palmtak en een arm met een zwaard. De afbeelding staat in een cirkel welke gebroken wordt door de wolk.

Tekst:

"FIAT VOLVNTAS TVA" ("Uw wil geschiede") MDCVIII .

(Voluntas had moeten zijn voluntus)

Afbeelding:

een pijlenbundel van 7 naar beneden gerichte pijlen tussen S en C in een cirkel.

Tekst:

"FORTITVDO BELGICA" ("de kracht van Nederland")

De kracht van de Nederlanden wordt gesymboliseerd door de zeven pijlen (de 7 Nederlanden) met de punten naar beneden (in de Romeinse tijd droegen de lictores hun wapens met de punt naar de grond in vredestijd; naar boven in de oorlogstijd.) De S. C. is een verdere verwijzing naar de Romeinen.

De boodschap is hier, "wij zijn sterk door samenwerking, bereid tot vrede, maar klaar voor oorlog".
De Spanjaarden worden gewantrouwd. De symboliek is "wantrouw de vijand, vertrouw op god".
- top -

 


Herkomst: Nederlanden - 1619

Eerste zilveren medaille van de Synode van Dordrecht door W. van Bijlaer

Replica

Afbeelding:

De tempel op de berg Sion onder de stralende Godsnaam, met wind uit vier richtingen.
De tempel staat hier als symbool voor de hemel. Pelgrims bestijgen de heuvel. De pelgrims staan hier symbool voor “de wind van valse doctrine” die heen- en weer geslingerd wordt - Efeziërs 4:14.

Tekst:

ERVNT VT MONS SION CIC IC CXIX
“Op naar de berg Sion 1619”

Afbeelding:

Gezicht op de zaal van de Synode te Dordrecht met de gedeputeerden.

Tekst:

RELIGIONE ASSERTA 1619
“De religie verdedigend”

De Synode van Dordrecht werd opgericht door de Nederlandse Gereformeerde Kerk om ernstige tegenstellingen, veroorzaakt door het Arminianisme te beslechten. De Remonstranten hadden in 1610 een publicatie uitgebracht die de leringen van James Arminius uiteenzette. Het voornaamste doel van de Synode was dan ook een uitspraak te doen in het geschil tussen de remonstranten en contra-remonstranten. De eerste vergadering was op 13 november 1618. De voorzitter van de Synode, dominee Johannes Bogerman uit Leeuwarden, was een tegenstander van de remonstranten. De remonstranten werden niet als gelijkwaardige partij, maar als beklaagden opgeroepen. Op 14 januari 1619 werden zij zelfs uitgesloten van de beraadslagingen van de Synode, die vervolgens de contra-remonstranten gelijk gaf. De standpunten tegen de remonstranten werden weergegeven in 5 punten welke bekend staan onder de naam 'Dordtse Leerregels'. Deze Dordtse leerregels vormen een officieel onderdeel van de drie belijdenisgeschriften van de Nederlandse Hervormde en Gereformeerde kerken in Nederland. Internationaal wordt er wel gesproken over de vijf punten van het Calvinisme (Five points of Calvinism), waarbij men doelt op de 5 punten die behandeld worden in de Dordtse Leerregels.

Op de Synode van Dordrecht werd tevens besloten de Bijbel in het Nederlands te vertalen. Deze Statenvertaling was in 1637 klaar. Ook werd de Dordtse Kerkorde aangenomen, nog steeds de basis van het kerkrecht in veel gereformeerde kerken. In de Handelingen of Acta van de Synode van Dordrecht staat welke besluiten er zijn genomen.

Na 154 vergaderingen werd de Synode afgesloten op 9 mei 1619. Afgevaardigden van de gereformeerde kerken uit acht buitenlandse landen waren hierbij aanwezig.

Zie voor verdere uitleg en een grotere foto naar onze pagina "Lage Landen - Dordrecht - Grote Kerk".

- top -

 


Herkomst: Nederlanden - 1619

Synode van Dordrecht - rust en orde in de kerk en staat hersteld door Prins Maurits

met de vriendelijke toestemming van
Munthandel Verschoor
www.verschoor.com

Afbeelding:

Onder een hemelslicht waarin in het Hebreeuws Gods naam staat, de
Nederlandse leeuw met ontbloot zwaard en pijlenbundel.

Tekst:

RELIGIONE. ET. IVSTICIA. RESTITVTIS.

Afbeelding:

Wapen van Prins Maurits met de Orde van de Kouseband boven twee
ineengeslagen handen

Tekst:

Onderaan: VNANIMITAS.
Erboven IE.MAIN.TIENDRAY.
Met signatuur C W (C.Wijntges)
Omschrift: (lelie)RESPVBLICA u DEMUM u FLOREBIT `

Het voornaamste doel van de Synode was een uitspraak in het geschil tussen de remonstranten en contra-remonstranten.

De Orde van de Kouseband is één van de oudste ridderorden van Europa. De koningen van Engeland zijn de soevereinen van deze orde. Het symbool bij uitstek voor de Orde van de Kousenband is de blauwfluwelen kousenband met gouden zomen, door een gouden gesp gesloten en met het devies: "Honi soit qui mal y pense" (Schande over hem die er kwaad van denkt). De ridders van deze orde dragen hem aan de linkerknie en de koningin om de rechterarm. De orde werd ingesteld in 1348 door koning Edward III. Over het ontstaan van de orde bestaan verschillende legendes. Eén ervan is dat tijdens een dans op een bal aan het hof de gravin van Salisbury, Catherine Montacute, haar kousenband verloor. Terwijl de omstaanders lachten, raapte de koning die met haar danste, of in haar nabijheid was, deze kouseband op en, om haar gêne te besparen, bond hij het voorwerp om zijn eigen been met de woorden: 'Honi soit qui mal y pense', een uiting die het motto werd van de ridderorde.

- top -


Herkomst: Nederlanden - 1619

Synode van Dordrecht - Zilvermedaille

met de vriendelijke toestemming van
Sixbid
www.sixbid.com

Afbeelding:

Een hand komende uit de wolken houdt een druiventros boven een druivenpers.
In de wolk staat de stralende Godsnaam.
Op de achtergrond ligt een wijngaard.

Tekst:

EST A PRESSURA LARGIOR ET MELION "Spreekt moed in aan de onderliggende partij."

Afbeelding:

Een leeuw ligt voor een hol. Voor hem de beenderen van dieren. Op de voorgrond een vos die uitdagend voor het hol van de leeuw loopt.

Tekst:

QVIA ME VESTIGIA TERRENT
"Voetstappen beangstigen me."

Dit was een satirische medaille van J. Wijntgens ter gelegenheid van
de weigering van Jan Uytenbogaard, een predikant van de Remonstranten,
om voor de Synode van Dordrecht te verschijnen.

- top -


Herkomst: Zweden - 1632

Gustav II Adolph - dukaat

met de vriendelijke toestemming van
Sixbid
www.sixbid.com

Afbeelding:

Het borstbeeld van koning Gustav II Adolph omgeven door een krans bestaande uit laurier en palmtwijgen - dit onder de stralende Godsnaam.

Onderaan staat het jaartal in een rocaillemotief. (Rocaille = schelpmotief)

Tekst:

GUSTAV.ADOLPH.D G.SVEC.GO.V.REX
(Gratia Sueciae Gothorum V Rex)

Afbeelding:

Gekroond wapenschild.

Tekst:

MAG. PRINC. FINLAN. DVX. ETHO. ET. CAR. DO. ING.
Magnus Princeps Finlandiae Dux Ethoniae Et Careliae Dominus Ingriae

Als bijkomende opmerking wensen we mee te geven dat we van deze koning ook een sierkraag tonen.
Zie hiervoor naar onze pagina "Musea". ( Sierkraag )


Herkomst: Zweden - 1632

Gouden, gedeeltelijk geëmailleerde ovalen genadepenning naar aanleiding
van de dood van de Zweedse Koning Gustav II Adolf
in de slag bij Lützen op 6 november 1632.

Allergrootste zeldzaamheid.

met de vriendelijke toestemming van Sixbid
www.sixbid.com

Afbeelding:

Borstbeeld met laurierkrans.
De laurierkrans is groen geëmailleerd.

Tekst:

GUST ADOLP
D G SVEC CO VAND REX M P F D

Afbeelding:

Twee door een krans samengehouden
palmtakken opstijgend van op een dekkleed
van een sarcofaag, die rust op een wapenuitrusting.
Daarboven de Godsnaam in de wolken.

De wolken en palmtakken zijn groen
geëmailleerd, de sarcofaag is in zwarte
en witte emaille.

Tekst:

VEL MORS FOECUNDA TRIUMPHIS
"Zelfs de dood brengt triomf"

Als bijkomende opmerking wensen we mee te geven dat we van deze koning ook een sierkraag tonen.
Zie hiervoor naar onze pagina "Musea". ( Sierkraag )

- top -

 


Herkomst: Duitsland - 1632

Purimdaalder ter ere van Gustav II Adolph, koning van Zweden, naar aanleiding van zijn overwinning te Breitenfeld. Deze munt werd gemaakt in opdracht van de stad Erfurt.

Facsimile

Afbeelding:

Bovenaan de stralende Godsnaam, met masoretische klinkertekens.

Tekst:

DEXTERA TUA
DOMINE PERCUSSIT
INIMICUM

Uw rechter(hand), o Heer, vernietig de vijand.

Omschrift:

GUSTAVUS ADOLPHUS A DOMINO MISSUS VIVAT

Gustav Adolf, de van God
gezondene, leve.

Tekst:

DEO TER OPT.
MAX. GLORIA ET
LAUS, QVI GUSTAVO
ADOLPHO SVECORUM
GOTHORUM, WAND: QVE
REGI, CONTRA CAESARE
ANUM AC LIGISTICU EX
ERGITUM, VICTORIAM
TRIBUIT AD LIPSIAM
DIE VII SEPT. ANNO
MDCXXXI

De drie-enige God zij Roem en Eer, die de Koning Gustav Adolph van Zweden tegen het leger des Keizers en de Liga bij Leipzig de overwinning gaf op 7 September 1631.

Omschrift:

DIES PURIM EVANGELICOR A MDCXXXII . VII SEPT. ERFFURTI CELEBRATI

Deze tot het Evangelie behorende Purim werd op 7 September 1632 in Erfurt met feestelijkheden gevierd.

- top -


Herkomst: Polen - 1635

Gdansk - Zilvermedaille (gemaakt door Sebastian Dadler).

met de vriendelijke toestemming van
Sixbid
www.sixbid.com

Afbeelding:

Een zegenend Jezuskind, staande op de wolken, houdt de Rijksappel in zijn hand.
Boven hem de Godsnaam.

Tekst:

Iesvs sein wort Erhalte fort
Schvtz vns darbey Vor tiraney
Solchs vns zvm Newen Jahr verleyh
MDCXXXV

Afbeelding:

Aanbidding van de pas geboren Heiland door de drie Wijzen. Ook Maria en Jozef worden voorgesteld, onder de ster van Bethlehem.

Tekst:

Ein Reiner Glavb ein Sevfzer Hoch
Gedvlt vnter des Crevtzes Ioch:
Die stvck Golt Weiravch Myrrhen sind schecnkt man dem Newgebornen Kind

 


Herkomst: Nederlanden - 1637

Inname van Breda door Prins Frederik Hendrik.
Zeeuwse penning met muntteken
Burcht van Middelburg

met de vriendelijke toestemming van
Mevius Numisbooks International B.V.
www.mevius.nl

Afbeelding:

Geharnaste arm uit wolken met zwaard en wapen van de Prins van Oranje aan de mouw. Stadsgezicht met o.a. stadsmaagd, turfschip. Interpunctie met klavertje-drie; stadswal compleet.

De Goddelijke Naam staat hier in een driehoek, omgeven door stralende wolken.

Afbeelding:

Op de keerzijde hier staat een tekst op een doek in een versierde rand.

- top -


Herkomst: Zweden - 1641

Zilvermedaille van J. Blum, naar aanleiding van de dood van
Veldmaarschalk Johann Baner op 20 mei in de stad Halber.

met de vriendelijke toestemming van
Sixbid
www.sixbid.com

Afbeelding:

Borstbeeld in een rijk versierde harnas.

Tekst:

IOH BANNERUS DO MILH REG SUE COINS PET MIL GENERALIS

Afbeelding:

Een hand uit de wolken houdt onder de stralende Godsnaam een bekransd zwaard boven een verhoging.

Gods naam staat hier geschreven met Masoretische klinkertekens zodat de uitspraak 'Jehovah' is.

Tekst:

ENSEM PROQUE DEO DEXTERA FERTQUE SUECO

Medaille geslagen tijdens de regering van Christina 1632-1654.

Christina was koningin van Zweden van 1632 tot 1654. Ze was de dochter van koning Gustaaf II Adolf die ze opvolgde na zijn dood bij de Slag bij Lützen (1632). Christina geldt als een verzamelaar van munten, schilderijen en liefhebber van muziek.

Johann Baner (3. Juli 1596 -20. Mai 1641) heeft een indrukwekkende militaire carrière opgebouwd. Met 25 jaar was hij reeds bevorderd tot kolonel, nadat hij met onderscheiding deel had genomen aan verscheidene veldslagen. Onder Gustav II Adolph geldt hij als zijn beste generaal. Na de dood van de koning werd hij bevorderd tot veldmaarschalk en door de Kroon als eerste tot de functie van generaal-gouverneur van het bezette Pommern.

Doodziek en met hoge koorts stierf hij in 1641 in een militaire campagne tijdens de Dertigjarige oorlog.

- top -


Herkomst: Denemarken - 1644

Christiaan IV (1577-1648)

Facsimile

Afbeelding:

Een gekroond monogram

Tekst:

II MARCK DANSKE 1644

Tekst:

IUSTUS JHWH IUDEX
"JHWH is een rechtvaardige rechter"

Koning Christiaan IV was van 1588 tot 1648 koning van Denemarken en Noorwegen. Na een periode van een regentschap met vier raadsheren aan zijn zijde, werd hij gekroond op 17 augustus 1596. Het persoonlijke devies van deze koning was: "IUSTUS JHWH IUDEX" - de tekst op de keerzijde van deze munt.

- top -


Herkomst: - 1646

Huwelijk van Frederik Willem met Louise-Henriette van Oranje-Nassau.
Zilvermedaille van Thomas Reuss

met de vriendelijke toestemming van
Sixbid
www.sixbid.com

Afbeelding:

Twee uit de wolken neerdalende armen bekronen de hoofden van het bruidspaar.

Afbeelding:

Voor het stadsaanzicht begiet een uit de wolken komende hand een boom onder de stralende Godsnaam.

Tekst:

Gott erhalte Baum und Landt
und verbesser ieden Standt.

(God bewaart boom en land
en verbetert elke stand)

Frederik Willem (Cölln, 16 februari 1620 – Potsdam, 9 mei 1688), bijgenaamd de Grote Keurvorst, was van 1640 tot 1688 keurvorst van Brandenburg en hertog van Pruisen. Hij huwde in 1646 Louise Henriëtte van Nassau, (Den Haag, 7 december 1627 - Berlijn, 18 juni 1667), gravin van Nassau en oudste dochter van Frederik Hendrik van Oranje en Amalia van Solms.

- top -


Herkomst: Nederlanden - 1654

Opvoeding van Prins Willem III

met de vriendelijke toestemming van
Munthandel Verschoor
www.verschoor.com

Afbeelding:

In een krans van oranjetakken een borstbeeld met baret; daarnaast signatuur PVA.F.

Tekst:

WILHELMVS III D.G.
/PRINC.ARAVS.ETC.
- tussen AN-1654 -

Afbeelding:

Een zittende Minerva die met haar rechterarm naar de Goddelijke naam wijst,onderricht de jeudige prins in veldheersmantel met commandostaf (ten teken van het nieuwe gezag).
Op de achtergrond gezicht op de Vijverberg.

Tekst:

TIME DEVM

De Goddelijke naam staat hier met de masoretische klinkertekens waardoor de uitspraak 'Jehowah' of Jehovah' verkregen wordt.

- top -

 


Herkomst: Nederlanden - 1655

Opening van het nieuwe stadhuis te Amsterdam

met de vriendelijke toestemming van
Schulman b.v. numismatists
www.schulman.nl

Afbeelding:

Gezicht op het stadhuis met rechts de Nieuwe Kerk. Bovenaan is Mercurius afgebeeld. Op een sokkel staan de namen van de burgemeesters en MDLV.

Tekst:

het stadswapen van Amsterdam en '
FUIT HAEC SAPIENTIA QUONDAM'.

Afbeelding:

In een krans van wapens van de burgemeesters zit de stedenmaagd in de Hollandse tuin. Op de achtergrond een zicht op de stad vanaf het IJ.

Helemaal bovenaan staat de Goddelijke Naam. Interessant is dat ook de masoretische klinkertekens mee gemunt werden.

- top -


Herkomst: Duitsland - 1680

Zilvermunt (daalder) van de stad Nürnberg

met de vriendelijke toestemming
van Sixbid
www.sixbid.com

Afbeelding:

Drie wapenschilden

Tekst:

MONETA ARGENTEA REIP NORIMBERGENSIS
"Zilvermunt van de stad Nürnberg"

Afbeelding:

Stadsaanzicht uit het westen. Bovenaan de Hebreeuwse naam van God met masoretische klinkertekens. De uitspraak hier weergegeven is 'Jehovah' of 'Jehowah'.

Tekst:

SUBUMBRA ALARUM TUARUM
"Onder de schaduw van uw vleugels"

Deze tekst is gebaseerd op Psalm 36:7:
"Hoe dierbaar is uwe goedheid, o God, dat mensenkinderen onder de schaduw uwer vleugelen toevlucht mogen nemen!" - Leidse vertaling.

Nürnberg werd een vrije stad in 1219 en verkreeg het recht om muntstukken te slaan in 1376. Dit wettelijk recht werd bevestigd in 1422. In 1806 werd Nürnberg toegevoegd aan de Vrijstaat Beieren (latijn Bavaria).

- top -


Herkomst: Nederlanden - 1697

Vrede van Rijswijk tussen Frankrijk, Spanje, Engeland en de Nederlanden.

met de vriendelijke toestemming
van Sixbid
www.sixbid.com

Afbeelding:

Mars zittend op zijn afgelegde wapenuitrusting, naast een eerteken van bouwgereedschappen die door de Vrede (Pax) ondersteund worden.
In het midden een schild met het opschrift:
PAX RYSWIC
1697

Tekst:

SIC REDIT ALMA QUIES

Afbeelding:

Door lauwerkrans omvlochten Mercuriusstaf rustend op Europa en onder de helder
stralende naam 'Jehovah'
(uitspraak op basis van JHWH
en masoretische klinkertekens).

Tekst:

COELO DEMITTITUR ALTO
'Gezonden uit de hoogverheven hemel'

Er is ook een randschrift: PAX UNA TRIUMPHIS INNUMERIS POTIOR.

De Vrede van Rijswijk is een op 20 september 1697 te Rijswijk, in het stadhouderlijk paleis Huis ter Nieuburch, gesloten vredesverdrag tussen de Liga van Augsburg, bestaande uit Duitse Heilige Roomse Rijk, Engeland, Denemarken, Zweden, het Hertogdom Savoie, Spanje en de Nederlandse Republiek enerzijds en Frankrijk anderzijds. Het verdrag maakte een einde aan de Negenjarige Oorlog.

- top -


Herkomst: Duitsland - ca. 1700

In de jaren 1700 kwamen er in de regio Harz doopdaalders in omloop - Tauftaler - naar aanleiding van de geboorte en doop in vorstelijke huizen. Op de voorzijde wordt de doop van Jezus getoond, op de keerzijde enige bijbelse teksten.

Afbeelding:

Onder de stralende naam van God, Jezus die gedoopt wordt in de Jordaan. De heilige geest komt in de gedaante van een duif op hem neer. Daarboven de van de hemel gesproken woorden: "Das ist mein lieber Sohn." ("Dit is mijn geliefde zoon"). In het middenste gedeelte staan de woorden: "Den solt ihr hören, sihe das ist gottes lam das der Welt Sünde tregt Joh I" ("Luister naar hem, het lam Gods dat de zonde der wereld draagt - Joh 1"). Het onderschrift is: "Mir gebühret alle gerechtigkeit zu erfüllen Matt." ("Also geschiede alles wat rechtvaardig is te volbrengen - Matt "[3])

Tekst:

"Taufet sie im namen des vaters undt des sohnes undt des h. geistes Mat. 28 .19" ("Doopt hen in naam van de vader en de zoon en de h. geest - Mat. 28.19)"

Tekst:

"Gott vater durch die tauff - zum kinde nimt mich auf - gott sohn mit seinem blut - macht mich gerecht und gut - gott h.geist zeucht ein - mein lehrer trost zu seyn - biss auss der eitelkeit - ich kom zur ewigkeit - Gal.3.26.27.Tit.3.5.6.7. - 1.Pet.3.2.I - R . B."

"God vader door de doop - tot kind neem me op - God zoon door zijn bloed - maak me rechtvaardig en goed - god h. geest betoont u - mijn leraar tot troost te zijn - tot uit de ijdelheid - ik kom tot eeuwigheid - - Gal.3.26.27.Tit.3.5.6.7. - 1.Pet.3.2.I - R . B."
De "R. B". op de keerzijde zijn de initialen van de muntslager of muntmeester: Rudolf Bornemann. Hij was muntmeester in Hannover (1673 - 1676), Zellerfeld (1676 - 1711) en Goslar (1685 - 1704).

- top -


Herkomst: 17de / 18de eeuw

Huwelijkspenning

met de vriendelijke toestemming van
Munten- en Postzegel Organisatie - MPO
www.mpo.nl

Afbeelding:

Onder het woord JHWH in de wolken reiken man en vrouw elkaar de hand in een tuin.

Tekst:

'Ora et Labora'
'Bid en werk'

Afbeelding:

2 ineengeslagen handen met gebroken hart erboven en liggend geraamte eronder met zandloper en sleutel in de hand.

Tekst:

'Nemo nos nisi mors separet'
' Niemand, zelf de dood niet, zal ons scheiden'

- top -


Herkomst: Duitsland ?

Afbeelding:

Mozes ontvangt de tien geboden. De naam van God wordt hier weergegeven met 3 jodhs. De jodh is de eerste letter van het Tetragram, of de heilige naam JHWH.

Afbeelding:

boven de 10 geboden staat het stralende Tetragram.

Tekst:

'THUE DAS SO - WIRST DU LEBEN"
'Doe dit zo - zal U leven '

- top -


Herkomst: Nederlanden - 1741

Penning 's Hertogenbosch.
'Eeuwfeest van de Classis der Hervormde Gemeente'

met de vriendelijke toestemming van
Munten- en Postzegel Organisatie - MPO
www.mpo.nl

Afbeelding:

De Kerk tussen Mozes en Aäron
met daarboven 3 wapens.

Tekst:

DOMINUS.DEUS. NOSTER.SIT.NOBISCUM.UTI.FUIT.CUM. PATRIBUS

Afbeelding:

Een zesregelige tekst onder een Hebreeuwse tekst met Gods naam (uiterst rechts).

Tekst:

CLASSIS SILVADUCENSIS
PRIMA VICE CONGREGATA
IX DECEMB: 1641 SECUL:
ARIA SVA PRIMA
CELEBRAVIT
1741

- top -


Herkomst: Nederlanden - 1757

Utrecht. Diaconie Oude Mannen-
en Vrouwenhuis ingewijd

met de vriendelijke toestemming van
Mevius Numisbooks International B.V.
www.mevius.nl

Afbeelding:

vooraanzicht

boven het huis staat de stralende Goddelijke Naam

Afbeelding:

wapens, tekst en de namen van tien regenten

- top -


Herkomst: Nederlanden - 1757

50-jarig huwelijk van Gerrit Hooft en Hester Hinloopen (door J.G. Holtzhey)

met de vriendelijke toestemming van
Munthandel Verschoor
www.verschoor.com

Afbeelding:

Drie putti die een faces, het wapen van Amsterdam en het anker van de Admiraliteit dragen. Uit de wolken komen twee handen die zich verbinden boven een altaar met een brandend hart. Op het altaar is een slangenrond aangebracht rond de letter L (Romeinse 50). Aan de weerszijden beider wapenschilden.

Tekst onderaan:

Ao MDCCLVII

Afbeelding:

Bovenaan in een schijnende wolk staat Gods naam in het Hebreeuws.

Tekst:

DE GOEDE GOD
DIE ‘T AL DOET LEEVEN
KOMT ONS DIT GULDE
FEEST TE GEEVEN:
ZYN NAAM ZY LOF
EN DANK GESYT
VAN NU TOT INDER
EEUWIGHEIT.
GUN HEER ONS
KINDEREN EN NEEVEN
DIT SELVE LOT
TE ZIEN HERLEEVEN.

Onderaan de signatuur I.G. Holtzhey.

Mr. Gerrit Hooft (1684-1767) was Burgemeester van Amsterdam, Raad ter Admiraliteit, Bewindhebber van de West-Indische Compagnie en Directeur van de Societeit van Suriname.
Hij huwde met Hester Hinloopen (1689-1767) op 28 juni 1707.

- top -


Herkomst: Nederlanden - 1761

Nieuwjaarspenning betreffende. slechte tijden in Europa

met de vriendelijke toestemming van
Mevius Numisbooks International B.V.
www.mevius.nl

Afbeelding:

Saturnus zittend op gescheurde aardbol dreigt kind om te brengen. Een vermoorde man; een lege hoorn des overvloeds; neergelegde vaandels enz. symboliseren de rampspoed.

Afbeelding:

Zittende Nederlandse maagd met pijlenbundel en olijftak bij koopwaar; gevulde hoorn des overvloeds; lier enz. in Hollandse tuin.

Boven haar staat de Goddelijke Naam in Hebreeuws schrift


Herkomst: Nederlanden - 1765

Nieuwjaarspenning (Eise Andeles).

met de vriendelijke toestemming van
Munten- en Postzegel Organisatie - MPO
www.mpo.nl

Tekst:

QUATUOR ANNI TEMPORA
4 jaargetijden

Afbeelding:

Vier personen die voorjaar, zomer, herfst
en winter voorstellen

Tekst:

DEO AUSPICE FELIX
Gelukkig onder Gods hoede

Afbeelding:

Zittende Nederlandse maagd met stok en vrijheidshoed leunend op bijbel en Nederlands wapen.
Boven hand uit wolken met hoorn des overvloeds waaruit munten vallen.

Gods naam staat boven als het tetragram.

- top -


Herkomst: Verenigde Provincies der Nederlanden - 1780

Een zilvermedaille (1780) die in verband staat met de vierde Engelse zeeoorlog
en de gewapende neutraliteit. Katherina II van Rusland gaat een
hulpverdrag aan met de Nederlanden.

Tekst:

Onder het stralende 'Godsoog' staat:

JEHOVAH
WREEKER DER VERBONDEN
STAAF KATHERINA'S
HULPVERDRAG;
ZOO BLYF 'T ONZYDIG
ZEEGEZAG,
TOT HEYL DER VOLKEN
ONGESCHONDEN.

MDCCLXXX (1780)

Afbeelding:

Een arm bovenaan houd vier wapenschilden vast die met een ketting samengehouden worden. De wapenen rondom zijn van: onderaan de Verenigde Provincies, links Denemarken en rechts Zweden. Het vierde wapenschild (middelste) toont het wapen van het tsarenrijk: St. Michael in gevecht met de draak.

Tekst:

"GEWAPENDE NEUTRALITEIT"

- top -


Herkomst: USA - 1906

De Silverton spoorweg (railroad) (in colorado, daarom 'colo' op de munt) was de eerste van drie die gebouwd werden om mineralen uit het gebergte te vervoeren. De mijngeschiedenis begon reeds in 1860. Daar de kosten van de ontginning maar stegen, zocht men naar een economisch interessant vervoermiddel. De trein was het ideale vervoermiddel.

In 1906, op 20 september, werd de Silverton Railway heropend.

Tekst:

"Silverton R.A. Chapter no.41 Silverton Colo. Chartered September 20th 1906"

Tekst:

"One Penny"

- top -